06 apr
2017

Het echte leven toetsen

Afgelopen week was ik op schoolbezoek bij het Tiener College in Gorinchem. Op die school wordt persoonlijk en innovatief onderwijs gegeven aan leerlingen van 10 tot en met 14 jaar. Enorm inspirerend! Uiteraard kwam ik er vooral om te leren van de manier waarop daar formatief wordt getoetst, maar wat me vooral aansprak was de nauwe aansluiting bij het echte leven.

Losse hokjes

Ons onderwijssysteem staat naar mijn idee vaak te ver van dat echte leven af. We stoppen leerlingen ieder uur in een ander hokje waarbij ze een apart losstaand “vak” moeten volgen. Terwijl de wereld niet bestaat uit dat soort losse kaders. Het is mooi om door middel van integrale projecten de realiteit na te bootsen in je onderwijsruimte. Je wilt de leerlingen tenslotte vooral daar op voorbereiden.

De echte wereld

Natuurlijk probeer ik in mijn kleine klaslokaal de grote wereld te benaderen. Afgelopen periode heb ik bijvoorbeeld een project in elkaar gezet dat naadloos aansloot bij de verkiezingen. De leerlingen moesten echte teksten over verkiezingsgerelateerde zaken lezen en die analyseren. Het belangrijkste aspect was dat de leerlingen leren om hun eigen mening over actuele zaken te vormen. Moet het stemrecht verlaagd worden naar 16? Zou het LAKS als politieke partij moeten toetreden? Zo leren ze dat ze zich eerst moeten inlezen in een onderwerp, voordat ze daar een mening over kunnen vormen (iets waar menig Facebook-gebruiker nog iets van kan leren).

Echte overtuigingskracht

Met het volgende project borduur ik daar met de leerlingen op voort. De leerlingen moeten zelf een soort politiek spel spelen door de directie van het Liemers College middels een brief te overtuigen van iets dat veranderd moet worden op onze school (bijvoorbeeld minder toetsen). Mijn twee directeuren gaan de brieven daadwerkelijk lezen, waardoor de opdracht plaatsvindt in een realistische setting met echte mensen. En ik ze dus niet alleen als hun docent beoordeel op hun overtuigingskracht.

Schematische weergave

Teksten in methodes zijn vaak versimpeld of ingekort om aan te kunnen sluiten bij de schoolse vragen. Ik vind juist dat ze bestaande teksten moeten leren lezen. Maar daarvoor moeten we hen soms vaardigheden aanbieden die gevoelsmatig meer van de realiteit verwijderd staan, zoals argumentatieschema’s maken en argumenten categoriseren. Op die manier leren we de leerlingen zelf de werkelijkheid versimpelen. Ze moeten daarvoor dus ook “onwerkelijke” vaardigheden leren: ik maak zelf immers nooit een argumentatieschema bij een tekst die ik lees in de krant. Maar dat komt omdat ik al over de vaardigheid beschik om argumenten te kunnen rangschikken. Die balans tussen vaardigheden en de werkelijkheid is een zoektocht.

Ik had het idee dat het Tiener College die balans al redelijk goed heeft gevonden. Misschien helpt het ontbreken van een zoemer die je werkflow onderbreekt daarbij. Maar zolang ik me nog moet houden aan precies vijftig minuten onderwijstijd in mijn lokaal, kan ik wel meer de samenwerking met andere vakken opzoeken. Ik denk dat daar nog een (echte) wereld te winnen is.


Anke Swanenberg (30) staat voor de klas op het Liemers College Zevenaar. Daar geeft zij Nederlands aan bovenbouwklassen havo en vwo. Ook is ze mentor van 4-havoleerlingen. In haar maandelijkse blog deelt ze haar visie en ervaringen rondom het onderwerp toetsing. Ze hoopt daarmee een herkenbaar beeld te schetsen van wat er in de praktijk gebeurt.

Interessant artikel?

Lees dan ook onze andere artikelen over
Anke, Voortgezet onderwijs



Reacties op artikel

Toon Bazelmans

Helemaal mee eens. De huidige toetsen zijn op zijn zachtst gezegd een beetje wereldvreemd. Ook na herhaaldelijke aanpassingen. Misschien aanpassingen in het toets comite????

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden gemarkeerd met een sterretje [ * ] zijn verplicht en moeten worden ingevuld voordat u uw bericht kunt plaatsen.