26 apr
2016

Een moderne school weet van toetsen: lessen van de experts

In Toets! 6 vroeg journalist Renske Valk verschillende toetsexperts naar hun visie op een toekomst waarin scholen meer ruimte en regie krijgen op het gebied van toetsing. Wat betekent dat voor toetsbeleid en toetsdeskundigheid op scholen? Hieronder een samenvatting van de lessen van deze experts. Lees het volledige artikel hier.

Monique Vogelenzang, Inspectie van het onderwijs
“De inspectie kijkt vooral naar hoe een school het proces van leren en toetsen heeft ingericht. En we kijken of scholen de resultaten van de toetsing ook daadwerkelijk gebruiken. Maakt de school analyses om vast te stellen waar ze als school staat? Gebruiken ze de gegevens uit deze analyses ook om op het niveau van de individuele leerling het onderwijs te verbeteren? Besturen, schoolleiders, docenten en leerlingen moeten keuzes maken en er ook heldere verantwoording over afleggen. Daar willen wij vervolgens met ons toezicht op aansluiten.”

Marco Snoek, onderzoeker en lerarenopleider aan de HvA
“Er ligt een grote opgave voor het onderwijs om zicht te krijgen op aanpakken en methodieken die voor het aanleren en in kaart brengen van bepaalde nieuwe onderwijsinhouden ingezet kunnen worden. Dit moeten we samen doen – leraren, experts, onderzoekers – en op een creatieve manier, omdat de traditionele kwantitatieve onderzoeksparadigma’s niet goed passen bij onderwijsdoelen die niet zo makkelijk te kwantificeren zijn en die je misschien ook niet moet willen kwantificeren.”

Platform Onderwijs2032
“Sommige leeropbrengsten zijn alleen ‘merkbaar’ in plaats van meetbaar. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de verantwoordelijkheid die leerlingen hebben genomen, de betrokkenheid die ze hebben getoond, het zelfvertrouwen dat ze hebben ontwikkeld en ervaringen die ze hebben opgedaan (ook buiten de school). Dergelijke merkbare in plaats van meetbare kwaliteiten moeten op een andere manier worden gewaardeerd.”
En:
“Het is belangrijk dat leerlingen toetsing ervaren als een manier van leren. Toetsen hebben in die zin een formatieve functie. Het Platform hecht eraan om in het geheel van toetsen binnen het onderwijsprogramma van een school meer aandacht aan deze functie van toetsen te schenken.”

VO-raad
“Er is te weinig ruimte voor andere onderwijsinhouden die moeilijker te meten zijn. Toch zouden scholen en leerlingen vorderingen op die gebieden ook graag gewaardeerd en beoordeeld zien worden. Dat betekent dat de toetsing en examinering mee moeten bewegen.”

Sander van Veldhuizen, adviseur CPS
“Determinatie van leerlingen, de aansluiting tussen de onderbouw en de bovenbouw, het maken van goede toetsen op basis van matrijzen, het zijn belangrijke kwesties waarover je juist in je toetsbeleid iets moet zeggen. Toetsbeleid drukt uit wat je belangrijk vindt, wat noodzakelijk is, hoe je toetst, hoe je kwaliteit borgt. Toetsbeleid kun je verder uitwerken op sectieniveau; in vakwerkplannen. Daarin verantwoordt de sectie zich als het gaat om hun toetsactiviteiten, de PTA’s, de manier waarop omgegaan wordt met cijfers, hoe de doorlopende leerlijn is geborgd, praktische zaken en nog veel meer. Goed toetsbeleid raakt aan de essentie van je onderwijstaak, het moet helder op papier staan, en dat is nog vaak niet het geval.”

Hannelies Boelhouwer, hoofd expertteam Bureau ICE
“We zien al jaren veel scholen die gepassioneerd bezig zijn met goed onderwijs en op- recht proberen de toetsing daarbij te laten aansluiten. De praktijk is weerbarstig. Er is weinig kennis over hoe je toetsing anders kunt vormgeven dan als een examen waarmee je afrekent. Het opstellen van een duidelijke visie op toetsing door middel van een passend toetsbeleid is daarbij een goed begin, maar veel meer gaat het erom dat dit toetsbeleid breed gedragen wordt door de professionals in de school. Het toetsbeleid moet de professionele docent in zijn of haar kracht zetten en weer eigenaar laten worden van het leer- en ontwikkelproces van de leerlingen, in plaats van een volger van een methode met bijbehorende methodetoetsen. Pas als we het denken over toetsing gaan zien als startpunt van onderwijs kunnen we toetsing ook gaan zien als integraal onderdeel van onderwijskwaliteit.”

René Kneyber, bevlogen leraar, auteur en lid van de Onderwijsraad
“De kennis over toetsen is bij scholen en leraren maar zeer beperkt en dat is schadelijk voor de leerlingen. Toetsing wordt vooral gezien als afsluiting van het onderdeel in plaats van als onderdeel van het leren. Een gebrek aan kennis over de functie die toetsen kunnen hebben heeft geresulteerd in een bombardement van cijfers in het voortgezet onderwijs. De vraag welk cijfer er gehaald moet worden voor een voldoende op het rapport, uitgerekend tot op de decimaal nauwkeurig, wordt voor leerlingen relevanter dan wat er nu eigenlijk nog geleerd moet worden. Toch moet je niet gaan roepen dat er te veel getoetst wordt, zoals Jesse Klaver onlangs bij De Wereld Draait Door deed. Veelvuldig en adequaat toetsen is van het grootste belang voor goed onderwijs. Maar wel op de juiste manier. En daarvoor is beslist meer professionele toetsdeskundigheid in scholen nodig.”

Adri van der Ven, expert bij het CvTE
“Erken dat niet alles gemeten hoeft te worden. Accepteer dat het voldoende is dat zo’n vakman de vordering ziet en voor zijn rekening durft te nemen. En durf als onderwijsgemeenschap de consequentie aan dat dan ook niet alles in een centraal examen terecht hoeft te komen.”

Aukje Bergsma, directeur centrale toetsen en examens Cito
“Als ik schooldirecteur was zou ik zeker investeren in de deskundigheid van leraren op het gebied van toetsing. Toetsen en leren/onderwijzen komen steeds dichter bij elkaar te liggen. Het is een continu proces, waarbij de leraar informatie verzamelt en er voor zowel leraar als leerling inzicht ontstaat, op basis waarvan het leerproces weer verder gaat. Een leraar moet die rol goed kunnen invullen.”

Rijk Vlaanderen, rector UniC
“Het zou erg vreemd zijn als het leerproces wel grondig veranderd wordt, maar de evaluatie en beoordeling daarvan niet. Speciale vermelding verdient op dit punt de rol van de ouders. Kan hun rol, in de driehoek leerlingen-ouders-school, bij het toetsen van de voortgang en de resultaten van het leerproces van hun kind, of van andere leerlingen!, vergroot worden? En zo ja, hoe ziet dat er dan uit? Het vraagt nog om een stevige brainstorm.”

Interessant artikel?

Lees dan ook onze andere artikelen over
Beoordelen, Examinering, Toets! magazine, Toetsbeleid, Toetsvormen, Voortgezet onderwijs



Reacties op artikel

Rinske Koster

05-07-18
Beste, Ik ben op zoek naar een goede workshopgever over toetsen met matrijzen in het vo. Het gaat om een studiedag voor 2x 20 docenten. Heeft iemand een tip? Rene Kneyber is al eens bij ons geweest. Vriendelijke groeten, Rinske Koster

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden gemarkeerd met een sterretje [ * ] zijn verplicht en moeten worden ingevuld voordat u uw bericht kunt plaatsen.