13 jun
2017

Weg met het eindexamen!

De laatste jaren is er veel ophef rondom het eindexamen Nederlands. Dit jaar was het niet anders. Een recordaantal klachten bij het LAKS, terwijl het totaal aantal klachten verminderd was, en wanhopige docenten tijdens het nakijken. Nu het nakijken er bijna op zit, blijft er één vraag onbeantwoord. Wat is nu echt het doel van dit eindexamen?

Doel zonder effect

Het examen Nederlands heeft als doel de leesvaardigheid en de argumentatieve vaardigheden van de leerlingen te testen. Daarmee is het leerdoel voor de leerling in de vier-zes jaar voorafgaand aan het eindexamen het analyseren, interpreteren, beoordelen en samenvatten van verschillende soorten teksten. Helder.

Maar wat is het leerrendement bij een eindexamen? Er is geen sprake van gepersonaliseerd leren of een formatieve evaluatie: iets waar ik juist wel naartoe werk. Helaas besteed ik de lessen voorafgaand aan het examen vooral kostbare tijd aan het aanleren van trucjes: teaching to the test.

Leren uit angst

Door die grote focus op het examen, lijkt het net of een leerling vier, vijf of zes jaar werkt voor het examen in plaats van voor zichzelf. Als hij het examen haalt, krijg hij zijn diploma. Ik wil dat leerlingen dat doel bereiken door de wens om hun nieuwsgierigheid te bevredigen en zichzelf te blijven ontwikkelen. Niet uit angst om een onvoldoende te halen of te zakken.

Extra gek

Deze onzin van het eindexamen geldt voor alle vakken, maar specifiek voor mijn vak komen daar nog wat extra dwaasheden bij. In de basis is er al niets “natuurlijks” aan het eindexamen Nederlands. Over teksten praat je vooral in het dagelijks leven. Kunstmatige vragen daarover zal nooit meer iemand aan deze toekomstige wereldburgers stellen. Als hen een vraag over een tekst wordt gesteld, is dat voornamelijk naar hun eigen mening (in een gesprek). De leerling zal daarbij niet hoeven te letten op het aantal woorden of op de formulering van een hoofdzin. Het is dan ook niet logisch dat leerlingen op zo’n examen, waar hoogleraren en docenten het al niet eens worden over de juiste antwoorden, worden afgerekend.

Weg eindexamen?

Vlaanderen laat zien dat ze prima zonder eindexamen kunnen. Maar voor we ook in Nederland zover zijn, zie ik graag een evenredigere verdeling tussen schoolexamens en eindexamens bij mijn vak. Dus niet 50-50 in verhouding tot het schoolexamen, maar 25-75. Dan is er nog steeds een landelijke meting van het gewenste niveau van leerlingen (en kan de inspectie daar scholen op aanspreken), maar is hun leerproces daar minder de dupe van. Ook is dan niet buiten proportioneel veel aandacht voor leesvaardigheid: ons mooie vak is veel meer dan dat.

Het enige dat we dit schooljaar nog kunnen doen, is duimen voor een hoge N-term. Gemiddeld komt er landelijk altijd een voldoende uit. Misschien is dat nog een schrale troost: de leerlingen moeten er gewoon voor zorgen dat ze beter zijn dan de rest van hun lichting. Zou dat de belangrijkste levensles achter het examen zijn?


Anke Swanenberg (30) staat voor de klas op het Liemers College Zevenaar. Daar geeft zij Nederlands aan bovenbouwklassen havo en vwo. Ook is ze mentor van 4-havoleerlingen. In haar maandelijkse blog deelt ze haar visie en ervaringen rondom het onderwerp toetsing. Ze hoopt daarmee een herkenbaar beeld te schetsen van wat er in de praktijk gebeurt.

Interessant artikel?

Lees dan ook onze andere artikelen over
Anke, Examinering, Voortgezet onderwijs



Reacties op artikel

Pieter

13-06-17
Interessant idee, maar nee. Je hebt juist een summatieve eindtoets nodig om aan te tonen dat je goed bezig bent geweest door 6 jaar lang formatief te toetsen.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden gemarkeerd met een sterretje [ * ] zijn verplicht en moeten worden ingevuld voordat u uw bericht kunt plaatsen.