04 jul
2017

Leerlingen bepalen zelf hun rapportcijfer

Het schooljaar zit er bijna op. Terwijl de leerlingen hun laatste toetsen maken, is het voor mij een mooi moment om terug te blikken. Het was het eerste jaar op een andere school, maar vooral het jaar waarin ik in één klas echt ging experimenteren met formatief lesgeven. Hoe kijk ik terug op een jaar lesgeven zonder cijfers?

Beoordelingssysteem in orde?

Eigenlijk was ik al snel positief: ik was er immers weloverwogen en vol overtuiging mee begonnen. De leerlingen gaven aan van de feedback te leren en ze waren bewuster bezig met de stof die zij moesten kennen. Maar halverwege het jaar was er toch onvrede over het nieuwe systeem. Gelukkig niet over de vorm waarin de leerlingen les kregen: het projectmatig werken beviel hen juist. Maar de leerlingen kregen na een half jaar beoordeeld te zijn met in ontwikkelingin ordeuitstekend, vanwege organisatorische redenen, toch een cijfer op hun rapport. Dan hadden de leerlingen liever het hele jaar cijfers.

Nieuw schooljaar

Maar omdat dat het enige grote element was waar ik en de leerlingen toch ontevreden over waren, zegt dat veel positiefs over het project. Daarom gaan we volgend jaar in alle derde klassen (havo en vwo) bij Nederlands volgens deze Expeditie Nederlands-methode werken. Daar ben ik echt heel blij mee en trots op. We gaan dan nog meer samenwerken met onze collega’s van het Candea College, om zo onze krachten te bundelen.

Zelf cijfer bepalen

Maar het bovenstaande probleem keert met het eindrapport dit schooljaar nogmaals terug. Van een collega uit de Facebook-groep Actief leren zonder cijfers kreeg ik een paar maanden geleden, als reactie op mijn blog, een geweldige tip: laat de leerlingen zelf hun cijfer bepalen. Ik heb dat idee met de leerlingen gedeeld, met de vraag of ze dat een goede oplossing vonden. Unaniem waren ze positief over deze eigenzeggenschap.

Als laatste opdracht van dit jaar moeten de leerlingen dus reflecteren op alle vaardigheden van afgelopen jaar. Daar moeten zij bij aangeven wat ze geleerd hebben en welke groei ze zelf dit jaar hebben doorgemaakt, gebaseerd op de feedback en beoordelingen gedurende het jaar. Soms hebben leerlingen een in orde gekregen die wel tegen een uitstekend aan schuurt. Zij kunnen dan in het betoog dat ze hierover moeten inleveren, beargumenteren dat ze daardoor meer verdienen dan bijvoorbeeld een zesje. Later moeten ze ook kunnen verdedigen waarom ze recht denken te hebben op een bepaald salaris. Daarbij passen de reflectieve en argumentatieve vaardigheden die ze nodig hebben voor deze opdracht perfect bij afgelopen jaar.

Geen compensatie

Volgend jaar hebben we deze oplossing niet meer nodig: dan staan de vaardigheden en leerdoelen op het rapport vermeld met de beoordeling die de leerlingen behaald hebben. Op die manier kunnen zij niet meer compenseren: zij moeten het uiterste uit zichzelf halen bij ieder onderdeel.

De cijfers van de leerlingen neem ik niet klakkeloos over, maar in de meeste gevallen geven ze zichzelf een heel eerlijk en rechtvaardig punt. Leerlingen zullen zichzelf ook geen tien geven, omdat ze door hun reflectie weten in welke onderdelen en vaardigheden ze nog moeten groeien. En dat is hopelijk de waardevolste les van een jaar lang formatief evalueren. Dingen hoeven niet meteen allemaal direct te lukken en perfect te lopen: in je leven heb je genoeg speelruimte om je verder te ontwikkelen en aan te passen.


Anke Swanenberg (30) staat voor de klas op het Liemers College Zevenaar. Daar geeft zij Nederlands aan bovenbouwklassen havo en vwo. Ook is ze mentor van 4-havoleerlingen. In haar maandelijkse blog deelt ze haar visie en ervaringen rondom het onderwerp toetsing. Ze hoopt daarmee een herkenbaar beeld te schetsen van wat er in de praktijk gebeurt.

Interessant artikel?

Lees dan ook onze andere artikelen over
Anke, Beoordelen, Voortgezet onderwijs



Reacties op artikel

Nog geen reacties

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden gemarkeerd met een sterretje [ * ] zijn verplicht en moeten worden ingevuld voordat u uw bericht kunt plaatsen.