18 apr
2017

Een gesprek over modern onderwijstoezicht

Het onderwijstoezicht vernieuwt zich. Sinds dit schooljaar werkt de Onderwijsinspectie met een nieuw onderzoekskader voor po, vo en mbo. Het is een van de belangrijke ontwikkelingen in de werkwijze van een organisatie die zich bewust is van de veranderende onderwijscontext waarin zij werkt. Een gesprek met inspecteur voortgezet onderwijs Anne Bergsma.

Auteur: Renske Valk

Wat is de belangrijkste verandering ten opzichte van de oude situatie? Anne Bergsma legt uit dat de Inspectie nu echt werk maakt van bestuursgericht toezicht. ‘We starten met een gesprek met het bestuur. Daarin leggen we voor hoe we willen toezien. Het bestuur heeft dan de gelegenheid om ons van context te voorzien, hun beleidsambities te delen, ons te wijzen op ontwikkelingen of expliciet een bepaalde school aan te dragen, omdat het vindt dat het onderwijs daar goed is. Dat nemen we mee als we de scholen ingaan. Met onze bevindingen keren we terug bij het bestuur en bespreken we wat we hebben gezien. Wat betekent het beleid uiteindelijk voor de leerling? Wat zien we daarvan terug? Dat willen we weten. Natuurlijk hebben we nog onze kijkwijzer – zeker als het gaat om toezien op basiskwaliteit, daarop blijven we het bestuur krachtig aanspreken – maar het ‘afvinken’ maakt plaats voor overleggen en wegen, waarin een inspecteur meer ruimte heeft om eigen keuzes te maken in zijn beoordeling.’

Komen tot een oordeel dat de school recht doet

Bergsma licht een zinsnede die voor hem belangrijk is, toe uit het onderzoekskader. ‘We moeten in ongelijke situaties ongelijk durven beoordelen. Vergelijkbare observaties op scholen hoeven niet per definitie te leiden tot vergelijkbare oordelen. Wat bij de ene school acceptabel gemaakt kan worden, hoeft dat bij de andere school niet te zijn. Ons toezicht baseert zich altijd op aantoonbare ‘harde’ data van de school, maar we moeten onze deskundigheid en ervaring durven inzetten om te komen tot een oordeel dat de school recht doet. Dat doet een beroep op ons als inspecteurs om ook echt experts te zijn.’

Meedenken met goede ontwikkelingen

Ook de tendens om steeds meer formatief te gaan lesgeven, minder summatief te toetsen, soms zelfs helemaal cijferloos te gaan werken, is een spannende ontwikkeling voor het toezicht. Bergsma: ‘Het is interessant om uit te zoeken hoe je hier op een goede manier mee kunt omgaan. Zo heb ik laatst aan een collega van OCW de vraag voorgelegd: stel nu dat er voor het schoolexamen geen standaardtoets wordt afgenomen, maar dat een leerling zijn school afsluit met een productpresentatie. Of met een opgericht bedrijfje of een theatervoorstelling. Samen kwamen we tot mogelijkheden om dat wel degelijk te kunnen waarderen. Bijvoorbeeld door te werken met afgeleide cijfers. Als in het PTA maar ondubbelzinnig staat op welke wijze het schoolexamencijfer tot stand komt.’ Het gaat erom, wat Bergsma betreft, dat je blijft meedenken met goede ontwikkelingen. En dat kan des te beter als er een open contact is met de scholen.

Praten met Anne Bergsma doet een beeld ontstaan van een organisatie, die enerzijds krachtig handhaaft, anderzijds nieuwsgierig is naar nieuwe ontwikkelingen en zich verantwoordelijk voelt om de aansluiting te houden. Een goede communicatie is daarbij onmisbaar, aldus Bergsma. ‘In deze tijd waarin scholen investeren in nieuwe ideeën en initiatieven, zou ik willen zeggen: zoek contact met ons. Doe dat niet als sluitstuk van je ontwikkelingen, maar juist aan de voorkant. Er is veel ruimte, en zelfs als die er niet lijkt te zijn kunnen we kijken wat wijs is. We informeren de scholen graag over wat mogelijk is en we voorkomen ook graag dwaalwegen of teleurstelling.’

Het complete artikel kunt u vinden op de website van Toets! Magazine. Meer artikelen uit dit tijdschrift kunt u hier terugvinden.

Interessant artikel?

Lees dan ook onze andere artikelen over
Toets! magazine



Reacties op artikel

Nog geen reacties

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Alle velden gemarkeerd met een sterretje [ * ] zijn verplicht en moeten worden ingevuld voordat u uw bericht kunt plaatsen.